Historia ZamToP

2.02.2015 r.

10 – lecie powstania Zamojskiego Towarzystwa Przyrodniczego

Zamojskie Towarzystwo Przyrodnicze (ZamToP) zostało założone w dniu obchodów Międzynarodowego Dnia Mokradeł – 2.02.2005 r. w Ośrodku Edukacyjno – Muzealnym Roztoczańskiego Parku Narodowego.

Deklaracja

Deklaracja założycielska ZamToP

W październiku 2005 r. ZamToP został zarejestrowany w Krajowym Rejestrze Sądowym. Głównym obszarem działania towarzystwa jest Zamojszczyzna (byłe województwo zamojskie) oraz przyległe powiaty (chełmski, lubelski, krasnostawski, janowski, lubaczowski, przeworski, leżajski, niżański).

Stowarzyszenie zrzesza przyrodników różnych specjalności (głównie amatorów), w tym: ornitologów, botaników i entomologów oraz fotografów przyrodniczych.

Członkowie ZamToP prowadzą inwentaryzacje przyrodnicze oraz monitoring zagrożonych gatunków w celu dokumentowania różnorodności biologicznej regionu. W latach 2005–2014 na Zamojszczyźnie odkryliśmy wiele nowych stanowisk bardzo rzadkich w Polsce gatunków roślin i zwierząt, w tym takich osobliwości jak:

  • rośliny: żmijowiec czerwony Echium russicum, sitniczka drobna Schoenoplectiella supina (synonim Isolepis supina), nadwodnik okółkowy (Elatine alsinastrum), starzec wielkolistny Senecio macrophyllus, żurawina drobnolistkowa Oxycoccus microcarpus, oczeret sztyletowaty Schoenoplectus mucronatus, marzyca czarniawa Schoenus nigricans, aldrowanda pęcherzykowata Aldrovanda vesiculosa, dziurawiec wytworny Hypericum elegans.
  • motyle: strzępotek edypus Coenonympha oedippus, strzępotek hero Coenonympha hero
  • ważki: łątka ozdobna Coenagrion ornatum, łątka zielona Coenagrion armatum, iglica mała Nehalennia speciosa, miedziopierś arktyczna Somatochlora arctica
  • prostoskrzydłe: szarańcza wędrowna Locusta migratoria, trajkotka czerwona Psophus stridulus, nadobnik włoski Calliptamus italicus
  • modliszki: modliszka zwyczajna Mantis religiosa
  • pluskwiaki: Megalotomus junceus
  • muchówki: kuczman Forcipomyia paludis 
  • ssaki: suseł perełkowany Spermophilus suslicus, ryś Lynx lynx,
  • gady: gniewosz plamisty Coronella austriaca,
  • ptaki: dubelt Gallinago media, gadożer Circaetus gallicus

Największe dokonania:

Kuczman Forcipomyia paludis – nowy gatunek dla Polski odkryty na Zamojszczyźnie w 2008 r.

Sitniczka drobna – odnaleziony gatunek, uznany za wymarły w Polsce (EX).

Żmijowiec czerwony – odkryte nowe (trzecie znane stanowisko w Polsce)

Aldrowanda pęcherzykowata – nowe stanowisko w Polsce.

Dziurawiec wytworny – drugie stanowisko w Polsce

Oczeret sztyletowaty i marzyca czarniawa – nowe gatunki dla Lubelszczyzny.

Łątka ozdobna to gatunek ważki odnaleziony w 2007 r. w Polsce po 12 latach i pierwsze stwierdzenie na Lubelszczyźnie od 1948 r. 

Gadożer – potwierdzenie lęgów na Zamojszczyźnie.

Towarzystwo współpracuje z pracownikami naukowymi Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej i Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie przy badaniach inwentaryzacyjnych i monitoringowych roślin oraz siedlisk przyrodniczych. 

Towarzystwo czynnie uczestniczyło w opracowaniu sieci obszarów Natura 2000 – znaczna część obszarów siedliskowych i ptasich z terenu Zamojszczyzny zgłoszona została przez członków ZamToP. Ponad to Towarzystwo prowadziło monitoringi przyrodnicze zagrożonych gatunków m.in.: susła perełkowanego (w ramach „Programu ochrony susła perełkowanego w Polsce” koordynowanego przez RDOŚ w Lublinie), głuszca (w ramach programów ochrona głuszca (Tetrao uragallus) w Nadleśnictwach Zwierzyniec, Józefów i Biłgoraj), ptaków lęgowych (w ramach inwentaryzacji ptaków w obszarach Natura 2000 realizowanej przez Lubelskim Towarzystwem Ornitologicznym), ptaków zimujących (w ramach akcji „Zimowe liczenie ptaków na Lubelszczyźnie” koordynowanej przez Lubelskim Towarzystwem Ornitologicznym), dubelta (w ramach „Krajowego programu ochrony dubelta” realizowanego przez stowarzyszenie Natura International Polska). We własnym zakresie, stale monitorujemy zagrożone gatunki: ptaków, roślin, płazów i gadów, motyli oraz ważek.

Członkowie ZamToP wraz z wolontariuszami brali udział w akcjach czynnej ochrony gatunków i siedlisk przyrodniczych m.in. w programie „Ochrona muraw kserotermicznych w Polsce – teoria i praktyk” prowadzonym przez Klub Przyrodników. W ramach czynnej ochrony ptaków w 2010 r. wykonane zostało sztuczne gniazdo dla sokoła wędrownego (zawieszone na kominie PEC w Zamościu) oraz w 2013 r. we współpracy ze Stowarzyszenie Projekt-Europa przeprowadzona została zbiórka publiczna na zakup 30 budek lęgowych dla jerzyków (zawieszonych na wieżowcach SM Zamoyskiego w Zamościu). Od kilku lat realizujemy program „Roślinna Arka Noego” w ramach, którego we współpracy z Ogrodem Botanicznym w Powsinie i Ogrodem Botanicznym w Lublinie uczestniczymy w projektach mających zabezpieczyć pulę genową zagrożonych gatunków roślin.

W 2012 r. wolontariusze ZamToP zostali wyróżnieni Lubelską Nagrodą Ekologiczną „Suseł” za działania w 2011 r. w ramach czynnej ochrony muraw kserotermicznych.

ZamToP czynnie uczestniczy w edukacji ekologicznej poprzez:

  • udział w realizacji projektu „Natura popłaca” – Kampania edukacyjna na rzecz wsparcia dla ochrony przyrody i zrównoważonego rozwoju w wybranych obszarach Natura 2000 województwa lubelskiego we współpracy z Towarzystwem dla Natury i Człowieka;
  • coroczne obchody Europejskich Dni Ptaków oraz Światowego Dnia Roślin „Fascynujący Świat Roślin” we współpracy z Roztoczańskim Parkiem Narodowym;
  • spotkania edukacyjne „Spotkania z przyrodą i przygodą” w Zamościu we współpracy ze Stowarzyszenie Projekt-Europa a następnie Zamojskim Towarzystwem Turystycznym.

W ramach swojej działalności statutowej nadzorujemy przestrzeganie zasad ochrony przyrody na terenach objętych ochroną prawną oraz w uczestniczymy w postępowania administracyjnych w zakresie zagospodarowania przestrzennego i decyzji środowiskowych, w tym m.in. we współpracy z Lubelskim Towarzystwem Ornitologicznym nadzorujemy plany rozwoju energetyki wiatrowej, w celu ograniczenia jej negatywnego oddziaływania na populacje ptaków i nietoperzy.